miércoles, 29 de abril de 2009

OCTAVA XORNADA, 04/04/09: MONTORO - ANDUJAR


A peor das expectativas cando preparabamos esta proba era a de quedar eliminados da proba, perdendo a posibilidade de disfrutar dos paraxes máxicos polos que discorre este excepcional raid.
Salvando esta opción, queríamos chegar a meta final sobre o noso cabalo. Esta posibilidade, que acariciamos desde o dia de onte, cando INDIANO mellorou da súa lesión e puido disputar a sétima xornada esfumouse no control veterinario previo a última etapa. O cabalo marcaba unha lixeira coxeira, por sobrecarga articular xeralizada, ante o que decidimos non tomar a saída, como medida preventiva. Así, non nos quedou máis remedio que seguir a preciosa etapa pola serra de Andujar no vehículo de apoio. A etapa en si era de extrema dureza: distancia a percorrer elevada (77 km), e un gran desnivel, acabando a mesma con unha subida certamente pronunciada de 7 quilómetros, acabando no especial paraxe que ofrece o mosteiro da Virxe da Cabeza. Como exemplo, un dos nosos directos competidores, tardou en cubrir a distancia total da etapa 9 horas e media. Iso é, como todo o mundo entenderá, un esforzo sobrehumán, que somentes poden acometer aqueles competidores que se atopen nunhas mínimas condicións físicas e, o que aínda e mais importante a estas alturas de competición, cunha completa entereza mental. Nestes momentos, xa moitos dos cabalos foron eliminados. Os que quedan, por pundonor, poñerán todo da súa parte para saborear o doce sabor que supón superar un reto destas dimensións: percorrer a cabalo 500 quilómetros.

Levamos toda a semana, desde o pasado xoves dia 27 con un ritmo de vida acelerado. A competición así o esixe. Aquel que non estea disposto a sufrir horarios intempestivos, traballo ao longo de toda a xornada, completa atención a tódolos aspectos da carreira, centrándote no teu cabalo, non pode ser un xinete do Al-andalus. Normalmente, a diana para nos soaba as 6 am. As 6:30 alimentación do cabalo – pienso e complementos nutricionais – primeira revisión e acondicionamento do box. As 7:30 saída para o paseo de quecemento e preparación para o control veterinario. As 8:00 preparación do cabalo. As 8:30 normalmente saída. De 9:00 a 16:00, aproximadamente en función das diferentes etapas, desenvolvíase a carreira, cos seus correspondentes traslados a asistencias e vet-gates, situacións que marcaban o máximo stress da mesma. A partires das 14:30 e dunha pequena comida de campaña, iniciabamos os traballos de recuperación que se prolongaban ata as 8:30 ou 9, xusto cando se propoñia a reunión tecnica informativa para tódolos equipos, de obrigada asistencia. A continuación, dirixíamonos cara o hotel, onde so nos quedaba caer deitados ata o seguinte dia, ao que esperábamos coa maior das ansiedades, coma un neno espera o día no que lle van a facer o mellor dos regalos.

A clasificación final non nos deixou satisfeitos en absoluto. Temos que buscar nas experiencias vividas, nas aprendizaxes realizadas, nas relacións humanas colleitadas, o noso trunfo particular. Para o vindeiro ano tentarémolo de novo, coa maior das ilusións e coa maior das expectativas. Mentres que o corpo aguante.

SÉTIMA XORNADA, 03/04/09: CÓRDOBA - MONTORO


Despois da incerteza dos últimos dias sobre a posibilidade de seguir a competición ou de abandonala, e despois dun extenuante traballo ao longo de 36 horas, tratando de conseguir que os problemas que nas ultimas xornadas arrastraba o noso cabalo melloraran, acadamos o que perseguiamos: pasamos o control veterinario. Polo tanto, podemos continuar na competición. Sen embargo, agora contamos con un problema: as articulacións de INDIANO non están nas mellores condicións. Denotan unha falta de adestramento en aspectos de construción muscular. As bases sobre as que se deben de asentar os piares de rendemento están moi relacionadas con estes elementos que moitas veces pasan desapercibidos para os adestradores. Centrámonos en mellorar as velocidades, os ritmos, a potencia, a fiabilidade e durabilidade dos nosos compañeiros sen prestarlle atención aos elementos claves que, aínda que non son determinantes para o resultado deportivo inmediato, si participan de xeito incuestionable na capacidade de performance de calquera ser que se adique a práctica deportiva. No noso caso, a priori, obsérvase unha certa debilidade no sistema de suxeción capsuloarticular das extremidades, a nivel inferior, nas articulacións dos menudillos, precisamente aquelas que en primeiro lugar recepcionan os multiplos impactos que un cabalo de raid recibe ao longo de cada etapa. Despréndese a primeira vista, unha necesidade de traballo de doma básica en picadeiro, un traballo que permite unha musculación progresiva e uniforme dos diferentes grupos musculares e tendinoligamentosos, ao mesmo tempo que lle axuda ao cabalo a desenrolar aspectos coma a reunión, a incurvación, a flexibilidade e a inclinación. Son prerequisitos invisibles pero indispensables, que aseguran un posterior rendemento óptimo na vida deportiva do noso compañeiro.

A xornada de hoxe foi a primeira dos dous grandes retos que nos esperan para rematar o raid. Entramos en Serra Morena e polo tanto en etapas de montaña. Por encima, son etapas que cubren unha gran distancia, tendo en conta as condicións actuais dos cabalos. Nas últimas xornadas, as baixas na competición son constantes. As coxeiras son moi habituais e tamen van aparecendo problemas metabólicos, que inmediatamente descalifican, e cardiocirculatorios. Á postre, a temperatura comezou a subir, e espéranse 25 grados de temperatura na serra.
Continuamos no posto numero 13, a raíz das baixas que se van dando na carreira. Non prevemos mellorar considerablemente o posto, ainda que o noso obxectivo a día de hoxe, co que nos sentiríamos satisfeitos esta en finalizar entre os 10 primeiros. Todo dependerá da etapa de hoxe, de como reacione o cabalo ao stress que supón unha gran distancia despois dunha recuperación intesiva e a posibilidade de sair a correr a última etapa.

SEXTA XORNADA, 02/02/09: ETAPA DE DESCANSO, CÓRDOBA

Organizar un gran evento deportivo require unha importante dotación de medios, tanto humanos, como técnicos e por suposto materiais. Así tamén o aseguraba José Manuel Soto, director do IV Raid Kaliber e máximo responsable de tódolos aspectos organizativos desta proba. E non son poucos. El comentaba que esta proba e de maior interese e de maior repercusión que, por exemplo, a Vuelta a España. A fin de contas, existen en varios sitios outras probas - véxase Tour, Giro – que igualan e incluso superan en dificultades técnicas e organizativos a proba española. Isto non sucede no Raid hípico Tierras de Al-andalus. Atopámonos ante o maior expresión de dificultade loxística dunha proba desta modalidade en todo o mundo. Iso pensase e dise pronto, pero non se executa con tanta facilidade. O feito de que a proba comece e remate en cada etapa en cidades e núcleos de poboación importantes- esixencias da televisión e dos contratos e patrocinios– provoca que sexa necesario movilizar unha gran cantidade de persoal, de servizos, de medios para que todo discorra segundo o previsto, e dicir, sen incidentes para unha positiva promoción deste deporte. Onte entramos en Córdoba cidade. 16:00 da tarde e un tráfico intenso. Os servizos municipais, a Garda Civil, a Policía Local, Protección Civil e demais organismos desta localidade puxeron todo o seu empeño en que nada puidese fallar. Así aconteceu. Toda unha caravana de coches de apoio, coches de asistencia, vehículos da organización, vehículos médicos e veterinarios e sobre todo, competidores a cabalo, entraron nunha cidade de 200.000 habitantes, chegando ata a Porta de Sevilla, os pes do Alcazar dos Reis Católicos sen o menor indicio de colapso nin atrancos na normalidade da vida da cidade. Chamoume moito a atención cando fago a comparativa, repasando a miña experiencia na organización de probas deportivas, con continuos peros as eventuais molestias que as necesidades das mesmas poderían provocar. Desde logo, non hai lugar a comparación, dado a abismo na repercusión mediática dunha e outra situación. Pero este razoamento dáme pe a pensar. A pensar que con ilusión, con axuda e con convicción, calquera cousa, calquera evento pódese levar a cabo.

A etapa de hoxe e de descanso. Tódolos equipos están xa coas forzas moi mermadas. O que máis e o que menos apura as horas de descanso buscando a maneira de aliviar os sufrimentos que, sen lugar a dúbidas, tódolos cabalos levan as súas costas. Van xa 380 quilómetros aproximadamente e é inevitable a presencia das lesións deportiva. Cada día elimínanse cabalos da competición, por non superar os estritos controis os que son sometidos dúas veces cada día e unha terceira vez antes de comezar a etapa do dia seguinte. Nos mesmos, decidimos parar a xornada 5, non saír e penalizar con 90 minutos sobre o tempo máximo permitido, co fin de non sobrecargar máis as articulacións dun cabalo que mostra certos indicios de carencias no adestramento. Daquí saen dúas situacións que fan máis complexo e atractivo esta modalidade. Por un lado, as medidas a seguir para favorecer a recuperación dos cabalos. Está estrictamente prohibido medicar ou tratar ao cabalo, xa que iso suporía unha inmediata eliminación. Daquela, so se poden utilizar medios naturais. Para as sobrecargas e inflamacións: xeo, enfriamento, chorros de auga, compresión, pomadas (nos engadimos cataplasmas de herbas, arcillas, drenaxes linfáticos, o que causa unha verdadeira expectación no momento que poñemos en marcha estas técnicas), para as contracturas, masaxes, para a deshidratacións, electrolitos. Póñense en marcha verdadeiros arsenais de alternativas, algunhas ortodoxas, outras non tanto, co único fin de que a nosa montura se atope o vindeiro dia (tendo en conta que quedan as duas etapas máis duras do raid) nunhas condicións mínimamente aceptables que lle permitan poder sair a facer a etapa, co permiso veterinario.
O segundo aspecto que todo o mundo está a mirar e remirar estes dias e o regulamento, nos apartados que marcan as penalizacións que cada quen ten que asumir ante as decisións que pode tomar de cara a saír ou non saír a unha etapa. Neste raid, permítese, ademais dunha xornada de descanso oficial, unha xornada de descanso individual, que podes optar por coller. Si o fas, contabilizáseche para esa etapa, o tempo límite sempre e cando, o cabalo supere o control veterinario previo a saída. Si non o supera, penalízase tempo limite máis un tempo extra de 90 minutos. A táctica neste sentido cobra unha gran importancia.

CUARTA XORNADA, 30/3/09: SEVILLA – CARMONA



Metabólico, coxeira, pulsacións. Son os tres termos que máis asustan aos corredores de raid hípicos. Son tamén as tres posibles causas de descalificación nos Vet-Gate ou controis veterinarios que se deben pasar ao longo da proba deportiva. Si un cabalo presenta algunha alteración metabólica, ben sexa falta de motilidade no intestino, deshidratación, ausencia de pigmentación nas mucosas, ou coxeiras apreciables ao paso e no trote ou non da baixado as pulsacións nos primeiros 20 minutos por debaixo de 56, automaticamente queda descalificado. Nunha proba coma o raid Kaliber, composto por tantas etapas de tan longa duración, permítese a posibilidade de presentar ao cabalo para controis veterinarios en dias posteriores, aínda despois de ser descalificado nunha xornada, sempre e cando o animal estea recuperado do motivo polo que foi excluído. Están contempladas unha serie de penalizacións para os binomios ou equipos que incurran nesta situación, facendo que se sume unha cantidade de tempo (dependendo do motivo de exclusión) ao teu computo final.
Na etapa de hoxe tivemos a mala sorte de ser descalificados por coxeira. O noso cabalo, ao termo da xornada, despois de percorrer os 50 kilometros que conformaban a etapa, presentaba unha coxeira no pe dereito. Unha pena, xa que durante todo o percorrido non deu síntomas de molestias nin lesión e non foi máis que ao entrar no control cando comezou a mostrar estes síntomas que a postre o descalificaron. Había pasado, no quilometro 23 un control no que non se lle detectou nada. Agora, os plantexamentos tácticos mudan totalmente. A prioridade é a de recuperar o cabalo, eliminarlle as molestias e facer que poida competir canto antes, tentando perder o menor numero de etapas posibles. Cada corredor ten dereito a non sair nunha xornada e esa será., para nos, a de maña. Hoxe pola tarde adicámola totalmente a recuperación de INDIANO. Enfriamento, estiramentos, masaxe relaxante, plantas antiinflamatorias, arcilla para emplastos e xeles de frío. 5 horas de traballo que tentaremos continuar maña para reincorporarnos ao raid o antes posible.

TERCEIRA XORNADA, 29/3/09: EL ROCÍO – SEVILLA


O parque nacional de Doñana e un exemplo claro da xestión consecuente dun espazo natural de especiales condicións. O tráfico rodado está completamente prohibido, salvo aquel exclusivamente xestionado pola entidade que dirixe o Coto e que se utiliza para unha explotación racional deste entorno. En Galicia quizais teñamos que estudar sistemas coma este de cara a salvagadar e aproveitar dun xeito máis eficientes os nosos recursos naturais.
Polo tanto, para os xinetes é un verdadeiro privilexio poder atravesar os paraxes do parque, co único inconvinte de que o terreo polo que se van a desprazar non é máis idóneo para a modalidade. Esta etapa, partindo do Rocio comeza cunha zona areosa, onde os cabalos enterran practicamente todo o casco. Derívanse daqui potenciais problemas e riscos. O primeiro, risco de perda dalgunha ferradura, xa que o cabalo, o non ter unha base de apoio firme, desordea os seus trancos, producíndose facilmente “alcances” pes-mans, que poden arrincala. O segundo problema son as alteracións biomecanicas coas que o animal ten que corrixir a marcha sobre terreos demasiado brandos, incrementando en gran medida a cantidade de forza a aplicar para cada un dos trancos. Isto sumado o feito de que porta unha carga considerable xenera un desgaste especialmente alto.
Os primeiros 8 kilometros da etapa son deste tipo. A recomendación é clara. Reducir velocidade, desmontarse si o terreo se considera demasiado perigoso e continuar a carreira a pe ao lado do teu compañeiro. A esta táctica, pouco empregada polo xeral, recurrimos unha gran cantidade de veces. De feito, David leva xa corridos 13 km nas dúas etapas anteriores, o que supón unha gran liberación para o cabalo.
A clasificación, polo de agora, non é un aspecto que nos preocupe. Atopámonos no sitio no que supoñiamos que íamos a estar: posto 18, con unha desvantaxe con respecto ao primeiro de 2 horas e 9 minutos, despois de afrontar as dúas primeiras etapas tal como o fixemos, achegándonos sempre a plantexamentos conservacionistas. Como mostra, o primeiro clasificado da nosa categoría é un cabalo que está correndo probas do mundial, un superclase. Onte entrou ato galope na meta do Rocio. Pola tarde estaba recibindo unha sesión intensiva de fisioterapia, con un alto grado de posibilidades de coxeira. Nos estábamos recuperando tranquilamente a INDIANO no campo, aplicándolle masaxe de relaxación e estiramentos.
Polo de agora seguiremos coas nosas intencións tácticas. Na etapa de hoxe, a partires do quilometro 24 e ata o 35 imos a subir o ritmo esperando a resposta do cabalo. En función das sensacións e dos datos fisiolóxicos seguiranse tomando decisións, pero sempre dentro do marco da prudencia e a paciencia. Seguindo o popular dito: hai que empezar a subir o monte coma un vello para chegar ó cumio coma un mozo.

SEGUNDA XORNADA, 28/3/09: SANLUCAR DE BARRAMEDA-EL ROCIO.


Andalucía e sol parecen termos inseparables. Case sempre. Hoxe abre o día cuberto e con chuvia. Outro factor que pode alterar o desenvolvemento dunha proba destas características. Os factores que mais afectan a unha proba de raid son, sen dúbida, a temperatura e a presenza ou ausencia de vento, pola súa influencia na sensación térmica. A chuvia, comedida e un elemento que agradece calquera practicante de raid. Favorece o refresco do cabalo e impide que o rendemento se vexa influenciado polas altas temperaturas, aspecto que condiciona en gran medida as prestacións deportivas. Cando preparamos a experiencia andaluza, contamos coa posibilidade de sufrir altas temperaturas nesta época do ano. Con elas, cobra vital importancia o papel das asistencias, sempre obsesionadas con reducir a frecuencia cardíaca con vistas a afrontar os controles veterinarios con garantías. Este comportamento na frecuencia cardíaca acadase de xeito satisfactorio mediante o arrefriamento selectivo dalgunhas rexións da anatomía do cabalo, respectando outras onde a refrixeración e contraproducente. Polo tanto, cunhas condicións comas as de hoxe, a priori, vese beneficiado o rendemento do cabalo, que actuara con maior eficiencia.
O vento e, nembargantes un inimigo silencioso que nos pode provocar un gran inconvinte. Con similar temperatura e presenza de correntes de aire, o enfriamento do cabalo, que se atopa nun proceso de sudoración intenso vese acelerado, sen que se produza un paso gradual. Isto pode traer consigo contracturas musculares por enfriamento, que de especial maneira actuarán sobre o dorso, alteracións respiratorias e incluso os temidos cólicos, procesos agudos de dor abdominal que poden ter fatal desenlace.
A etapa de hoxe transcorre entre Sanlucar de Barrameda e o especial enclave de El Rocio. Atravesaremos polo tanto o Parque Nacional de Doñana, o que supón que o trafico esta rá restrinxido, téndonos que amoldar as asistencias a un sistema de transporte que o propio parque dispón. Os xinetes recorreran o traxecto entre Sanlucar e Matalascañas polas areas da praia, as beiras do Gudalquivir. En total 35 km de praia. Será preciso atender de xeito especial a este aspecto, prohibido, xa que este tipo de terreo e as suas condicións para hoxe non son as idóneas para os cabalos. Ademais, contar cun espazo aberto de tales dimensións provoca que se perda lixeiramente a percepción do ritmo, facendo que os participantes acaden unha velocidade sustancialmente maior da prevista.

PRIMEIRA XORNADA, 27 de marzo: XEREZ – SAN LUCAR DE BARRAMEDA



Cando se participa nunha carreira, de calquera tipo, o que desexa todo competidor e que esta de comezo. Cando isto sucede, comezan tamén as diferentes dificultades que cada modalidade entraña. No noso caso, innumerables opcións, un amplo abanico de situacións, unhas controlables, outras non, que determinan totalmente o resultado deportivo. Tratándose como é o caso dunha proba de altísima intensidade, ao longo de tantas xornadas, o erro ou a adversidade en calquera aspecto da carreira condena ao participante a sensación de fracaso polo simple feito de non poder acabar a proba.
A primeira xornada do raid discorre entre as localidades de Xerez e Sanlucar de Barrameda, cubrindo unha distancia total de 63 kilometros a unha velocidade que debe ser maior de 11 km por hora. Realízanse durante a proba dous controis veterinarios, o primeiro no quilometro 25 e o outro ao finalizar. Estes controis veterinarios determinan si os cabalos están listos para continuar na proba deportiva ou pola contra teñen que abandoala. Os motivos que poden provocar esta descalificación don diversos, e abranguen desde pulsacións por encima das 56, coxeiras, dor do dorso, deshidratación, etc.
A clasificación da etapa elabórase a semellanza de como se fai nunha proba longa de ciclismo, sumando o tempo total empregado por cada participante. Deste xeito, cobra especial importancia o factor táctico, sobre todo á hora de seleccionar as velocidades a empregar durante a proba. A maior velocidade, menor tempo empregado pero tamén, maior deterioro do noso cabalo para afrontar etapas posteriores. No noso caso, seleccionamos para esta etapa, unha velocidade de 12 km por hora, táctica conservadora, de cara a reservar enerxías para vindeiras fases de maior dureza. Ao final, sumamos 4 horas 58 minutos, o que se corresponde con unha media de 12,5. obxectivo cumprido. Maña máis e máis duro.

XORNADA PREVIA, 26 de marzo, XEREZ

O IV Raid Kaliber comezou. Onte, dia 26, fixemos a presentación do equipo, momento no que se teñen que realizar unhas tarefas administrativas e organizativas esenciais. A primeira misión, aloxar ao nos cabalo nun box, permitíndolle así descansar dun traslado por carretera, no que invertimos máis de duas horas, desde o noso punto de chegada, en Sevilla, ata Xerez, saida da primeira etapa. Para un cabalo, un traslado destas característicaas resulta altamente estresante. É un animal de costumes, ao que os cambios nas súas condicións de vida non lle resultan demasiado agradables. De feito, un dos primeiros síntomas que se dan cando esto ocorre é que deixa de comer, aspecto ao que hai que atender cando estamos diante dunha competición deportiva deste calibre. Comprobado o benestar do animal dentro do seu box, onde xa pode descansar e relaxarse, é necesario presentar e inscribir ao equipo, co tódolos seus compoñentes: xinete/es, asistencias e mozos. E chegamos ao punto crucial co que nos deberemos enfrontar o resto das etapas: o control veterinario. Nel, o equipo médico determina se a túa montura está en condicións de continuar na carreira ou, coma neste caso, incluso de comezala. Realízanselle unhas exhaustivas probas biomecánicas, fisiolóxicas e metabólicas que garanten que este animal está en condicións de someterse ao tremendo reto que, para a súa capacidade de esforzo, supón unha proba deportiva destas características. Superado este nivel, non nos queda máis que deixar descansar ao animal ata o dia seguinte, no que dará comezo a proba ecuestre mais dura do mundo.